mijn tentoonstelling (kijk gerust rond)

0 -
0
102
Hannes Wallrafen
1. de wandeling
2. ogen dicht

----------------------------------------------------------



Bill Viola, Catherine's Room, 2001
5 LCD schermen

----------------------------------------------------------





Gregory Crewdson

----------------------------------------------------------



Aliona van der Horst, gesprekken met een foto / aardbeving Bam (Iran) 26 dec 2003

----------------------------------------------------------



Dan Geesin, Clods (stills), 2004

----------------------------------------------------------



Roderik Henderson, Magic Hour



----------------------------------------------------------



Hans Op de Beeck, All together now (stills), 2005

mijn tentoonstelling (het concept)

"verhalen vertellen"

- een tentoonstelling van audioschilderijen -

Het gaat erom dat er verhalen verteld worden, dus je hoort verhalenvertellers (audio).
Het gaat erom dat een beeld meer kan zeggen dan duizend woorden (tableau vivant, fotografie en film).
Het gaat erom dat beelden samen een verhaal vertellen (een reeks, een boek, een film).
Het gaat erom dat je verhalen gaat vertellen.
Dus het roept associaties op voor de bezoeker.
Het gaat om documentaire verhalen, maar ook om fictieve verhalen.

Er is werk te zien van:
  • fotografen met tableau vivants (Hannes Wallrafen, Gregory Crewdson, Roderik Henderson)
  • filmmakers (Rob Johannesma, Peter Schreiner's Bellavista, Dan Geesin, Bill Viola)
  • audiomateriaal (Aliona van der Horst - gesprekken met een foto 2003, Hannes Wallrafen)

Voor mijn eigen werk zou ik graag mijn fotoboek van periode 3 van dit jaar opnieuw maken, met een filmcamera, statisch gefilmd, met geluid, beelden achter elkaar dus met tijdsverloop en alleen met koptelefoon te beluisteren. Waardoor er voor de bezoeker de keuze blijft bestaan om alleen te kijken en het beeld het verhaal te laten vertellen of ook te luisteren.
Waarschijnlijk zal ik wel op een aantal andere beelden uitkomen. Uitgangspunt van de serie zijn onderstaande foto's (wat blijft er over als het beeld wel beweegt?). Het valt me ook op dat muziekanten op een andere manier en net met een ander ritme hun voet(en) bewegen om de maat aan te geven.

0

0

0


Het woord audioschilderijen dekt voor mij niet helemaal de lading van het concept "verhalen vertellen" omdat het een passieve houding van de bezoeker zou oproepen. Terwijl het concept juist het werkwoord 'vertellen' in zich heeft, dus actief.
In een totaalconcept waarbij er rekening gehouden kan worden met een grotere doelgroep kun je de tentoonstelling volgens mij ook aanvullen tot een actiever museumbezoek.
De bezoeker kan zelf een bijdrage leveren door zijn verhaal te vertellen in de vorm van VPRO 's "Achterwerk in de kast", waarbij de camera beeld en geluid opneemt. Maar deze oude verhalen zouden natuurlijk ook getoond kunnen worden. Zo kan er ook een zaal zijn waarbij er een link terug naar het verleden wordt gelegd met betrekking tot verhalenvertellers. Dit kan zowel in beeld zoals de eerste foto's van Daguerre en Henri Cartier-Bresson, als in tekst zoals door mythen, sagen en sprookjes die door het doorvertellen nog steeds levend zijn.
En er kunnen verhalen geschreven worden.

mijn tentoonstelling (het onderzoek)

Opdracht van de vierde periode jaar 1

Aan het einde van deze periode moeten we een keuze maken in welk medium we verder willen en hoe we ons verhouden tot fotografie en audiovisuele vormgeving.

Stel je voor dat je afgestudeerd bent en dat je werk te zien is in een tentoonstelling zoals bijvoorbeeld 'De ontdekking van de traagheid'. Deze tentoonstelling was in april t/m mei 2007 in 's-Hertogenbosch georganiseerd door kunstenaarsinitiatief KW14. Deze tentoonstelling kenmerkte zich door het combineren van kenmerken van film en fotografie. De tentoonstelling bracht 26 kunstenaars/ fotografen/ filmmakers bij elkaar. Stel je nu voor dat jij onderdeel zou zijn van een dergelijke tentoonstelling. Je werk wordt getoond in een van de tentoonstellingsruimtes waarin ook het werk van drie andere kunstenaars/ fotografen/ filmmakers getoond wordt. Jullie werk is bij elkaar geplaatst omdat het samen uitspraak doet over de positie die jullie innemen op dat moment in het werkveld.

Met welke drie kunstenaars/ fotografen/ filmmakers zit jij in een ruimte?

Vragen die in deze opdracht volgens mij beantwoord moeten worden zijn:
- Welke uitspraak doe ik over de positie die mijn werk inneemt in het werkveld?
- Hoe kijk ik naar andere media?
- Wat zijn mijn ambities?

De opdracht die we meekrijgen is alsvolgt gedefinieerd:

Presenteer je onderzoek in een korte omschrijving van jouw fictieve tentoonstelling. Geef je tentoonstelling een titel. Ga vervolgens specifiek in op de samenstelling van de werken in jouw zaal. Vervolgens schrijf je per kunstenaar en jezelf een alinea over het gepresenteerde werk. De tekst illustreer je met relevant beeldmateriaal van alle betrokkenen. Zorg dat het geheel er verzorgd uitziet.

Als eerstejaars student vind ik het lastig een voorschot te nemen op de komende drie/ vier jaar, ik sta nog zo open voor het experiment. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je nu niet een positie kan innemen. En dan ben ik gelijk aangekomen bij de reden waarom ik dit op een weblog plaats en niet op papier (zoals de opdracht vraagt); het vraagt om reacties van deze tijd. Het dient geplaatst te worden in de tijd van nu, juni 2008.

Een belangrijk uitgangspunt bij de beide media AV en fotografie is namelijk het gegeven 'tijd'. Doordat we nu in juni 2008 leven zijn we op een bepaald punt aangekomen in de geschiedenis waarop deze media zicht ontwikkeld hebben. Waardoor het interessant is er een standpunt als kunstenaar over in te nemen, met of zonder eigen werk.
Maar ook film en fotografie zijn als medium onlosmakelijk verbonden met het gegeven tijd. Fotografie legt de tijd vast (letterlijk: schrijven met licht) en film is een uitgebeeld verhaal door een serie stilstaande beelden.

Dit onderwerp verkennend merkte ik dat ik vanuit verschillende invalshoeken hiernaar keek. Ik ben vorig jaar, nog voor ik dus aan de academie begonnen ben, naar deze tentoonstelling geweest. En ik kan me nog herinneren wat me hierin aansprak: het cinematisch beeld. Foto's met filmische kwaliteiten (zoals Wald -2002- van Oliver Boberg en The carpet told me -2007- van Jeroen Kooijmans) en films met een grote fotografische kwaliteit (zoals Clods -2004- en In the Garden -1998- van Dan Geesin).

Of, niet daar vertoond maar wel interessant: als foto met filmische kwaliteit
bijv. de 'single framed movies' van Gregory Crewdson. En in de categorie fotografische film bijv. Catherines Room -2001- op de vijf LCD schermen van Bill Viola (te zien bij museum De Pont in Tilburg).

Voor deze opdracht, en studerend aan een academie, moet ik ook anders naar dit werk kunnen kijken. Bovenstaand werk spreekt me nog steeds aan. Ik zal het nu alleen moeten verantwoorden en beargumenteren wat me daarin aanspreekt (als fotograaf/ kunstenaar/ filmmaker) om uiteindelijk mijn eigen fictieve tentoonstelling te kunnen ontwerpen.

Tevens is het ook goed denk ik dat je als samensteller van een tentoonstelling rekening houdt met de verschillende typen bezoekers: de curator, de fotograaf, de kunstenaar, de filmmaker, de academische geschoolden en de geïnteresseerden.
En met de ruimte waarin je het presenteert. Hier kan zowel ander publiek (andere bezoekers) op af komen, maar ook de omgeving beïnvloedt de beleving van de kijker.

Ik denk dat ik hiermee het kader van deze opdracht teveel verleg, alhoewel het wel mijn interesse heeft. Maar voorlopig ga ik me eerst proberen voor te stellen met welke drie anderen ik in een ruimte zou willen hangen om vervolgens een uitspraak te kunnen doen over de positie van mijn werk in het werkveld.

Ik zou dit liever andersom doen, vanuit mijn werk vertellen welke kunstenaars bij mijn standpunt aansluiten, en hoe dat in een ruimte eruit ziet. Ik ben van mening dat inhoud uiteindelijk de vormgevingaspecten, en het concept dus alle andere keuzes bepaalt. Maar omdat ik nog teveel aan het begin van mijn fotografische carrière sta, start ik dus vanuit de kunstenaars wiens werk me conceptueel en inhoudelijk interesseert.

interssant onderzoek qua beeld
filmische dubbelportret: Raymond Taudin Chabot - Calm, 2005
filmisch portret: Job Koelewijn, Sur Place, 2003
doorlopende panoramafoto: Hans Op de Beeck - All together now, 2005
tableau vivant: Hannes Wallrafen - Honduras, De boom, 2000
tableau vivant: Gregory Crewdson
trage film: Peter Schreiner - Bellavista, 2006
filmisch en esthetisch (mooi plaatje...?): Oliver Boberg, Wald, 2002
filmisch en esthetisch (mooi plaatje...?): Eelco Brand, SB.movi, 2006

interessant qua concept:
voyeurisme, wie kijkt naar wie/wat: Sylvie Zijlmans - Bomen en lampen, 2006
voyeurisme, wie kijkt naar wie/wat: Job Koelewijn - Cinema on wheels, 1999
beweging door de lens/ inzoomen in fotoverhaal: Izima Kaoru- Landscape with a corpse, 2002
beweging door de lens/ inzoomen in fotoverhaal: Rob Johannesma (werkt alleen als je realplayer op je computer hebt)
filmisch: Jeroen Kooijmans, The carpet told me, 2007


interessant qua beeld en concept (inhoud en vorm):
Dan Geesin - Clods, 2004 en The Garden, 1998

interessant onderzoek qua geluid:
Hannes Wallrafen

NRC NEXT
Rotterdam
Marten Meesweg 35
Barbara Potyka, Juul Paalvast
Interview met Annelies Kuiper
6 december 2007

“EEN KRANT IS GEEN DEMOCRATIE”


ORGANISATIE & DAGELIJKSE WERKZAAMHEDEN
NRC Handelsblad verscheen voor het eerst in 1970 en is ontstaan uit een fusie tussen het Algemeen Handelsblad (1828) en de Nieuwe Rotterdamse Courant (1844).
NRC Handelsblad verschijnt zes dagen per week: op maandag tot en met vrijdag aan het einde van de middag en op zaterdag in de loop van de ochtend. De krant omvat wekelijks achttien katernen, waarvan zes met de dagelijkse actualiteit (de 'dagkrant'), vijf economie-katernen en zeven wekelijkse bijlagen, waaronder het Cultureel Supplement en het Zaterdags Bijvoegsel.
NRC NEXT verschijnt vijf keer per week, namelijk maandag t/m vrijdag. Men werkt er in diensten. Een week op en een week af, zoals Annelies Kuiper het zelf noemt. Dus de ene week ochtenddienst van 10.00 uur tot 18.00 uur en de andere week avonddienst van 15.00 uur tot 23.00 uur. Omdat er geen zaterdageditie van de krant is valt het weekend op vrijdag en zaterdag. Op zondag begint de werkweek weer.
’s Avonds sluiten ze om 23.00 uur met de voorpagina.

Vroeger zat de drukkerij onder de krant, en “zakte” de krant om gedrukt te worden. Deze term wordt nog steeds gebruikt, terwijl de kranten inmiddels ergens anders gedrukt worden. Het gaat digitaal, naar de drukkerij in Amsterdam. Hier worden Trouw en de Volkskrant ook gedrukt. NRC Handelsblad (de middagkrant die voor de spits -17.00 uur- bij de kiosken moet liggen) wordt op vier plaatsen verspreid over Nederland gedrukt.
De laatste pagina’s “zakken” het eerst omdat deze het minst nieuwsgevoelig zijn. De voorpagina (of pagina drie) van NRC NEXT zakken in principe het laatst. Zondag t/m dinsdag zakken ze om 23.15 uur met de laatste pagina. Op woensdag en donderdag zakken ze om 22.45 uur omdat op donderdag t/m zaterdag de Volkskrant en Trouw extra bijlagen hebben die gedrukt moeten worden.
Dagelijks terugkerende uitdagingen zijn een goede cover en elke dag weer een kwaliteitskrant afleveren.


ACTUELE ONTWIKKELINGEN
NRC Handelsblad wordt op dit moment gerestyled. Bij NRC NEXT wordt gezocht naar een nieuwe beeldredacteur en er is een stagiaire als freelancer aangenomen, voor twee dagen in de week.






GEDACHTEGOED EN DOELGROEP
- verschil hierbij tussen NRC Handelsblad en NRC NEXT -

Er is door een team anderhalf jaar tot twee jaar gewerkt aan het uitwerken van (het gedachtegoed/ de visie van) de krant. Annelies Kuiper geeft aan dat eigenlijk de Nederlandse tabloid opnieuw ontdekt/ ontwikkeld is. Dus niet een mini-NRC Handelsblad, maar ook de vorm is aangepast. Het fotobeleid is ook vooraf ontwikkeld, en ontwikkelt zich nog steeds.

Handelsblad NEXT
- gemiddelde leeftijd 50
- minder foto’s dan NEXT
- soms dezelfde foto’s - gemiddelde leeftijd 32
- grotere foto’s
- coververhaal
- zelfde verhaal maar met toevoegingen in de tekst en inzetjes, combinaties met (andere) foto’s/ teksten, graphics
- de krant van de twee snelheden *

* Om te weten wat er actueel is kun je de kleine stukjes lezen en of in combinatie met de koppen scannen. Als je meer wil weten kun je het verhaal lezen, dat ook weer is opgebouwd uit losse kleine onderdelen. Je kunt dus als lezer zelf bepalen wat interessant is voor jou.
Verschil met internet is dat je daar alles kunt bepalen. Daarvan is het wel moeilijker de nieuwswaarde (door de plaatsing ten opzichte van ander nieuws) te bepalen.


- cover bij ncr next -

Annelies Kuiper geeft een voorbeeld over de benadering van het onderwerp rekeningrijden bij de twee kranten van die dag. In NRC Handelsblad gaat het erover hoeveel iemand vervuilt en dus moet betalen. In NEXT het verhaal van het aantasten van de privacy van iemand waarbij de overheid weet waar je bent, hoe hard je rijdt etc. In Next is het ook geprobeerd om dit in beeld weer te geven. Een extra aanvulling bij het artikel (van internet gehaald) vind je aan het einde van dit stuk.



FOTOGRAFEN
Bij NRC Handelsblad is een fotograaf in dienst, namelijk Vincent Mentzel. NRC NEXT werkt ook samen met deze fotograaf.
Verder wordt er gewerkt met freelance fotografen, waaronder inmiddels ook “vaste” freelancers. Bepaalde fotografen worden ook als specialist steeds weer teruggevraagd. En ze maken gebruik van allround freelance fotografen.
De beeldredacteur maakt een keuze per opdracht voor een fotograaf. Soms vanwege zijn stijl/vorm, soms vanwege zijn denkwijze. Met illustratoren werkt het hetzelfde en dit valt ook onder de taak van beeldredacteur.
Dus enerzijds wordt de freelancer betrokken in het denkproces. De fotograaf werkt dan als verlengstuk van haar eigen hoofd, geeft ze aan. Hij komt terug met ideeën en voert dan de opdracht uit. Anderzijds wordt de freelancer meteen met het verhaal op pad gestuurd en maakt hij direct het gevraagde werk.


FOTO’S
Foto’s die geplaatst worden komen bij NEXT binnen op de beeldbank. Deze foto’s blijven drie maanden lang in hun systeem. Alles wat ouder is dan drie maanden, moet je opnieuw aankopen. Deze worden dan met behulp van inlogcodes via het web gedownload.
Per dag komen er tussen de 3.000 tot 5.000 beelden binnen. NRC (NEXT) is geabonneerd op de persbureaus AP (Associated Press), AFP (Agence France-Presse) en Reuters. Ze zijn niet geabonneerd op de beeldbank van ANP (wel redactioneel). Er is een bewuste keuze gemaakt. Enerzijds omdat het een heel duur abonnement is. Anderzijds om onderscheidend te zijn met andere kranten, zoals Metro, Spits en soms ook de Volkskrant. Ze besteden liever het geld aan een fotograaf die het dan zelf doet en die ze ook inhoudelijk kunnen sturen.
Andere beeldbanken, zoals Hollandse Hoogte, Getty Images en bijvoorbeeld gespecialiseerde beeldbanken op sportgebied gebruiken ze ook nog. Dat werk wordt dan aangekocht.
Daarnaast zijn er nog Nederlandse fotografen die werk naar hen toesturen, of fotografen die in opdracht werken.


ARCHIEF
NRC werkt met een archief voor beide kranten. Alle verschijningsgegevens staan erbij vermeld (zoals grootte en in welke krant en wanneer). Het fotoarchief is voor een deel digitaal en er is nog een papieren archief. De twee documentalisten van het papieren archief bij NRC komen er nu achter dat er aan foto’s veel meer zoektermen gekoppeld moeten worden. Deze constatering komt met name voort door het anders gebruiken van foto’s bij NEXT. Vaak zijn de tekstartikelen wel op deze uitgebreide manier gedocumenteerd. Daarnaast zijn de documentalisten ook niet gewend om te “beelddenken”.

Door het nieuwe gebruik van de foto’s bij NEXT zijn ze er achter gekomen dat er te weinig foto’s uit de zoekmachine komen bij een zoekterm. Tot nu toe was echter bij NRC Handelsblad het nog niet nodig om ook foto’s op die manier te archiveren.





HET VAK BEELDREDACTEUR
Annelies Kuiper heeft zelf eerst journalistiek gestudeerd, daarna fotografie op de academie in Den Haag. Naast dat ze een eigen bedrijfje heeft gestart in het derde jaar met een medestudent (op het gebied van concepten), is ze gaan invallen bij Volkranst Magazine, bij de beeldredacteur Theo Oudenaar. Daar heeft ze veel geleerd en kwamen de studies journalistiek en fotografie samen. Dat beviel zo goed dat ze is gaan solliciteren en uiteindelijk bij NRC NEXT is aangenomen.
De andere drie beeldredacteurs van NRC hebben niet deze mix aan opleidingen. Een ervan komt uit de praktijk, de andere twee hebben een kunsthistorische achtergrond. Daarnaast werkt er ook een stagiair van de academie in Den Haag mee in het team van de fotoredactie die voor twee dagen in de week mag blijven, als freelancer. De twee freelancers die er al werken komen ook allebei uit de fotografiepraktijk.
Beide vakgebieden hebben voor Annelies een pre, ze spreek beide “talen” en kan zich goed inleven. Discussies blijven hierdoor beperkt. Gedurende de jaren is ook gebleken dat communicatieve vaardigheden belangrijk zijn. Het werk (manier van kijken en de foto selecteren), dat je vaak in eerste instantie vanuit je gevoel doet, moet je onder woorden kunnen brengen. Dit, geeft Annelies aan, om de reden expliciet te maken en te verantwoorden dat het in de krant komt. Daarnaast is het belangrijk om goed te kunnen communiceren om de kennis over te dragen aan de stagiaires en anderen, bijvoorbeeld beeldredacteuren van NRC Handelsblad.
Bij NRC NEXT is creativiteit, verbeeldingskracht belangrijk voor de beeldredacteur. Het gaat niet alleen om nieuwswaarde, maar ook om het gedachtegoed van de krant dat door de foto’s uitgestraald moet worden.
Daarnaast zijn verwondering en nieuwsgierigheid belangrijke eigenschappen. En een teamspeler zijn hoort volgens Annelies ook bij de balangrijke eigenschappen van een beeldredacteur. Je laten inspireren door andere mensen, en andersom.

Selectie van de middenpaginafoto
Taak van de beeldredacteur is onder andere uit de drie- tot vijf duizend foto’s die binnen komen er een voorselectie van 30 foto’s te maken, voor bijvoorbeeld de middenpagina in NEXT. Er wordt een klein printje van gemaakt, ze leest het onderschrift nog eens en haalt er dan 6 uit die ze op het ware formaat uitprint, om te zien hoe ze werken. Met de avondploeg, tussen 20.00 uur en 20.30 uur, gaat ze er naar kijken en de reacties verzamelen.
Het is geen democratie, geeft Annelies Kuiper aan, als het gaat om de uiteindelijke selectie. De chef van de redactie van de avond in samenwerking met de beeldredacteur beslissen welke foto geplaatst wordt.















TEKST EN BEELD
Bij NRC NEXT is beeld en tekst net zo belangrijk. Als ze er niet uitkomen dan maken ze gebruik van de hiërarchische structuur. De chef beslist.
De hoofdredactrice is verantwoordelijk voor allebei de kranten en de website, mocht het tot in de hoogste regionen moeten komen. Dat heeft tot nu toe nog niet plaatsgevonden.
Op de werkvloer merk je deze hiërarchie niet. Iedereen heeft zijn eigen zelfstandige taak.


FUNCTIE
Er zijn groei- en ontwikkelmogelijkheden. De chef van Annelies Kuiper, Hans Nijenhuis, zo geeft zij aan, stimuleert dit enorm: : “Hij heeft zelf het talent om andermans talent te laten groeien” en creëert hiermee een open, innovatieve cultuur op de werkvloer. Gekke ideeën zijn welkom. Veelal gebeurt ontwikkeling wel in eigen tijd. Bij NRC NEXT is het ook erg belangrijk het vakgebied fotografie bij te houden. De beeldredacteurs zijn en worden allemaal nieuw aangenomen en komen niet van NRC Handelsblad af (waar ze in tradities geworteld zijn). Beeldredacteuren en de stagiaire die er nu zitten zijn van de zogenoemde NEXT-school, beschrijft Annelies Kuiper. Die “leer”/school moet je volgens haar goed bijhouden.





Doorgroeien zou kunnen richting Art-director, zoals ze nu al is van het 4-jaarlijks verschenen NEXT GUIDE, maar ook een beeldboek en een kookboek waarbij ze bezig is met conceptdenken en dingen verbeelden. De foto’s hierin zijn meer tijdschriftachtig, en het blad wordt veel meer gedragen door tekst.
Daarnaast is er dus ook ruimte voor stagiaires (uit Den Haag), mits er (fysieke) plaats is op de redactie.
Bij de vraag “Wat is de top?” antwoord ze tenslotte: Art-director.








Namen van next-redacteuren bij coververhaal

Door Hans Nijenhuis: 6 december 2007 08:08
Laatst gewijzigd: 3 januari 2008 17:19

reacties: 1
Leestijd: 01:06

Misschien is het je helemaal niet opgevallen. Hoeft ook niet want het doet niet ter zake. Maar als je het wel zag: vandaag staan er inderdaad namen van next-redacteuren op de foto bij het coververhaal.

Waarom? Hierom. Het coververhaal van vandaag gaat over de kilometerheffing, het kabinetsplan om de files te bestrijden. Van elke auto wordt straks bekend waar die zich op welk moment bevindt. Dat kan nogal wat gevolgen voor de privacy hebben.

Wij wilden dat in beeld brengen door bijvoorbeeld een file te laten zien en dan bij elke auto een naam zetten en een tekst als: rijdt naar Amersfoort, rijdt normaal op dit tijdstip naar Amsterdam.

Terwijl de foto- en beeldredactie aan de slag vroegen we ons af: welke namen zetten we daar in? Even wat namen verzinnen? Tja, zul je net zien dat er iemand bestaat die echt zo heet en die gegronde reden heeft om niet in zo'n illustratie te willen staan.

Niet onvoorstelbaar: mensen willen hoe dan ook steeds minder graag met hun naam in de krant. Niet omdat ze iets te verbergen hebben, maar omdat ze weten dat een publicatie van vandaag via Google ook over tien jaar nog gevonden wordt. Bijvoorbeeld bij een sollicitatie. Of bij een nieuwe relatie. Lees daarover ook het stuk van Margo Trappenburg.

Kortom, wat te doen? Iemand stelde voor: namen van partners van next-redacteuren. Hm, daar zit míjn vrouw in elk geval niet op te wachten. Onze eigen namen dan maar? Raar. Maar wel praktisch. Aan onszelf kunnen we toestemming vragen voor het gebruik van onze naam. Dat dus maar gedaan.

DE OPDRACHT

- Act of Faith -

Op 6 oktober bezochten we in Groningen de expositie 'Act of Faith', onderdeel van fotofestival Noorderlicht, waarin actuele visies op geloof en geloofszaken centraal staan. Thuis maakt elke student een verslag waarbij we ook een documentatiemap aanleggen met informatie van internet, kranten, bladen etc.

Uit het persbericht:

Mag geloof of moet geloof? Hoe heilig is nog de scheiding tussen kerk en staat, lang het onbesproken fundament van de westerse democratie? Hoe onwankelbaar de evolutietheorie? Hoe bestaanbaar het ongeloof?

Geloof: onmisbaar voor de een, ondenkbaar voor de ander. Persoonlijk ervaren en gezamenlijk beleefd verbindt het mensen - én verdeelt ze. Want in de wereld die geloof heet is de waarheid al snel in eigen pacht.

Met Act of Faith confronteert Noorderlicht de bezoeker opnieuw met een actueel maatschappelijk thema. Tegelijkertijd belicht de tentoonstelling de huidige veelzijdigheid van de fotografie als maatschappelijk geëngageerd verhalend medium. Met foto's variërend van portret tot landschap, dagboek tot reportage, is Act of Faith een reis door de wereld én door de fotografie: een dubbelslag die sinds jaar en dag kenmerkend is voor de Noorderlicht Fotomanifestatie.

In een zinderende en uiterst actuele tentoonstelling geven zo'n 130 fotografen van over de hele wereld een indringend documentair beeld van de Grote Babylonische Spraakverwarring - en de gevolgen ervan. Hun foto's zijn gemaakt voor de poorten van paradijs en hel. Soms persoonlijk, soms afstandelijk. Nu eens confronterend of kritisch, dan weer liefdevol of verwonderd. Maar nooit: onverschillig.

Opdracht:
Maak een verslag van deze expositie. Geef in je verslag een mening over de expositie als geheel, zowel wat betreft de uitwerking van de thematiek als de inrichting in de Der AA-kerk. Uiteraard beargumenteer je die mening. Schrijf kort en bondig en met een duidelijke eigen mening. Ga bovendien dieper in op het werk van drie fotografen dat jou erg aanspreekt of persoonlijk raakt. Let op het volgende: welke nieuwe inzichten over religie heb jij verworven door deze expositie en door het werk van de drie fotografen? Kun je bij 'jouw' fotografen iets zeggen over hoe de techniek en de stijl bijdraagt aan het overdragen van hun boodschap en/of visie op het onderwerp? En hoe draagt de presentatie daaraan bij?



MIJN EERSTE REACTIE: niets is wat het lijkt....

Wat hebben mensen snel een mening zeg. Nou ja, docenten. Bart en Bas hoor ik mompelen en mopperen over de inrichting van de kerk. Bas: "Wat zijn de bordjes ver weg. Van wie is het werk? Wat heeft 'ie bedoeld, deze fotograaf? Nu moet ik zo ver lopen om dat te lezen. Tegen de tijd dat ik het gelezen heb en terug ben bij de foto, ben ik al weer vergeten wat ik gelezen heb." En Bart zegt: "Teveel fotografen, opgepropt op elkaar. Positief is de documentaire insteek dit jaar."
Later lees ik in krantenartikelen dat dat juist het onderscheid is tussen fotofestival Naarden en de fotomanifestatie Noorderlicht. Ik zal het wel verkeerd begrepen hebben.

Mij overrompelt het. Ik ben alleen nog maar indrukken aan het verzamelen. Heb nog geen mening gevormd. Nou ja, dat is natuurlijk niet helemaal waar. Want de fuik waar we doorheen gestuurd worden, de eerste twee meter in de kerk vind ik vervelend. Je kan hier niets zien, omdat er of teveel mensen bij staan en om je heen hangen (heel irritant, ze staan in mijn "zone") maar ook omdat de gang waar de foto's ophangen te smal is. Je kunt het dus niet "van een afstandje" bekijken. Als dat opzet is geweest, om zo het thema (concept) bij de bezoeker te brengen, het de bedoeling is geen afstand te kunnen nemen van dit werk dan zeg ik: goede opzet. Ik word overdonderd met foto's. Ik kan er niet onderuit. Ik word gemanipuleerd tot een "act of faith"....

EEN TWEEDE INDRUK: ik heb stiekem toch een mening

Door de mopperende geluiden om me heen, waar ik me toch niet van kan ontdoen in deze tentoonstellingsopzet, vraag ik me af: "Wat betekent "Act of Faith?" Ik hoop dat de samensteller, Wim Melis, van deze manifestatie nagedacht heeft over de verschillende lagen. Het zal toch niet alleen gaan om het letterlijke geloven? Dus mensen die hun geloof aan het belijden zijn en die op de gevoelige plaat gezet. Ik merk namelijk dat dat het eerste is dat mij opvalt en waar ik me aan erger. Wat een vlakke benadering van het thema. Dus vraag ik me meteen ook af, wat betekent dat "Act of Faith" nog meer?

ACT OF FAITH: thema of concept

Op dit moment in mijn rondgang langs de foto's vind ik het een thematische benadering. Vlak, oppervlakkig. Wat foto's van mensen die zitten te bidden, een kruis hier en daar erbij geplaatst (lijkt het), eventueel nog een mooie lucht en voila het eindresultaat: een gevoelige plaat.
Maar er valt conceptueel gezien toch veel meer uit te halen? Zoals uit het essay blijkt van Marcel Möring (Noorderlicht special bij Vrij Nederland 37, 15 september 2007). Je kunt "Act of Faith" ook opvatten als religieuze ervaring. En die hoeft wat mij betreft niets te maken hebben met godsdienst, zoals bij de beschreven foto's en opvatting hierboven. Ik snap dat er dan geen sprake van visie is. Elke gemaakte foto zou dan in principe onder het concept kunnen vallen.
Ik begrijp ook dat dit, wat we nu zien in de kerk, dan waarschijnlijk het persoonlijk kader is van de curator van dit jaar. Maar ik vind dat hij wel wat laat liggen.

Uit het persbericht haal ik de volgende essentie van "Act of Faith": geloof versus ongeloof, geloof versus de staat, geloof versus de democratie en geloof versus de evolutietheorie. Maar dat is wat mij betreft alleen de verklaring voor het woord "faith". Wat trouwens ook vertrouwen betekent. (Hier dus een voorbeeld van iets dat ze hebben laten liggen bij "Act of Faith".) Maar ik zie hierin nog niet het handelen, de "act". Welke opvatting heeft de samensteller daar dan over?
Enfin, zo liep ik dus rond in de kerk. En probeerde dat terug te vinden. En probeerde te zoeken naar drie fotografen die me raken door hun persoonlijke stijl.

Ter informatie: Ik heb bewust me vooraf niet ingelezen over de manifestatie. Ik wilde mezelf uitdagen, testen, in hoeverre ik beeldtaal kan lezen, begrijp waar deze manifestatie over gaat en wat ik denk dat de bedoeling is geweest.

Ik merk dat ik blij ben dat er niet teveel documentaireachtige foto's van "inheemse stammen" en hun dagelijkse gewoontes hangen. Dus de "Act of Faith" in de bredere context: heb vertrouwen in deze mooie wereld.
Die heb ik de laatste tijd teveel gezien (fotomuseum in Antwerpen en Rotterdam). De foto's die er zijn op dit gebied, zijn in ieder geval anders benaderd. Dus zwartwit, in plaats van kleur. Niet "observerend" qua compositie maar stelling nemend. Meer een autonome benadering. De foto die opzichzelfstaand een verhaal vertelt. Misschien wel iets te theatraal.


- Tiane Doan na Champassak - CREDO

En deze:

- Alena Dvorakova en Victor Fischer - MISSIONS

SELECTIE VAN DRIE FOTOGRAFEN

- Nicola Dove -

Bovenstaande namen zijn nog niet de fotografen die me geraakt hebben. De eerste fotograaf die me opvalt: Nicola Dove, met haar foto's als iconen (zoals de madonna). Ik vind de gedachte erachter erg mooi. De verwijzing naar de geschiedenis van de fotografie enerzijds, namelijk de ziel die wordt weggenomen door het fotograferen. En anderzijds het fotograferen met een lange sluitertijd terwijl de geportretteerde een zelfgekozen gebed of mantra opzegt. Dat vind ik goed gevonden. Ik vind het een "Act of Faith" en voor mezelf een religieuze ervaring (voor zover ik die kan hebben).




- Lana Slezic -

De tweede fotograaf die me opvalt in de kerk is Lana Slezic. Dat is een echt wow-moment. Vooral haar boek.



Ik vind het moelijk om een directe relatie te zien tussen de thematiek van geloven enerzijds en de techniek, stijl & visie van de fotografe anderzijds. De kleuren, de standpunten, het perspectief komt op mij allemaal erg surrealistisch over. Dromerig. Sprookjesachtig. Maar niet zoet. Want de beelden zijn ook juist door hun kleurgebruik direct (geen pastelkleuren, maar echte kleuren, als de Indische kruiden op de markt, als de pigmenten voor verf). En de onderwerpkeuze is ook behoorlijk direct vind ik. Het is de suggestie van het verhaal dat verteld wordt over deze Afghaanse vrouwen. Het onderwerp is rauw, maar de kleuren en perspectief zijn surrealistisch. Zoals bij de dame met de burka die agente is en met gestrekte arm haar pistool vast houdt. Maar soms is het ook andersom, zoals bij de witte duiven die wegvliegen rondom een gehurkte vrouw in burka. De vredesduiven geven op en vliegen weg?


- Johannes Hepp -


Ik houd van foto's waarover nagedacht is (en ik dat terug kan zien). Zoals bij dit samengestelde beeld van Johannes Hepp, de derde fotograaf die me geraakt heeft. Johannes Hepp fotografeert plekken waar een terroristische aanval is geweest. Zijn foto’s laten de veranderingen op de plek zien, maar laten ook zien hoe het leven gewoon doorgaat, ondanks de gebeurtenissen. Dat is wat me daarin raakt. Het lichte beeld met de zware boodschap. Subtiel.
In deze samenstelling van beelden is bewust nagedacht over verwijzingen naar de gebeurtenis.
Recht onder deze straat is het metrostation waar een van de bommen ontplofte. De fotograaf helemaal rechts is een symbool voor de ramptoerist. Hier valt het misschien nog mee, maar bij bijvoorbeeld de twintowers in Amerika, op 9/11, is dat zeker van toepassing. En de pilonnen, die de plaats delict aangeven, de gesluierde vrouw voor de verwijzing naar de aard van de aanslag en een bus omdat ook daar een bom in ontploft is.

Wat me verder nog aan indrukken uit de kerk van het hart moet zijn de maar half vertoonde series. Nergens van de series en reeksen wordt het hele verhaal verteld. Erg jammer. Want als ik later complete werken bekijk in de boeken die te koop zijn valt ineens zo'n verhaal op zijn plek. Voor mij is het feit dat de naam- en toelichtingsborden centraal geplaatst zijn dus niet de verklaring voor een slecht verteld verhaal. Ik vind dàt eerlijk gezegd wel sterk. De beelden moeten voor zich spreken. En als je behoefte hebt aan informatie, dan ga je je verdiepen in fotograaf en bedoeling. En loop je naar een van de informatiepunten.

Als laatste opmerking nog over de kerk; jammer ook dat de betekenis "vertrouwen" van het woord "Faith" niet uitgewerkt is. Ik krijg in de kerk vooral het tegenovergestelde gevoel. Ik zou geen enkel geloof meer moeten vertrouwen. En ik ben niet de enige die deze beleving heeft bij de fototentoonstelling. Merel Bem is in haar artikel in de Volkskrant (16 september 2007) daar heel duidelijk over. De kop "Engagement ten onder in lange beeldenmantra" geeft dit eigenlijk al weer. Ze schrijft: "Wat in eerste instantie leek door te gaan voor het innemen voor een positie in het maatschappelijke debat, blijkt bij nader inzien het innemen van de meest gemakkelijke positie: aantonen dat elke vorm van geloof kan uitmonden in gewelddadige excessen en hedonistisch machtvertoon. Het blijkt ook de meest gevaarlijke.
Want de bijna propagandistische hoeveelheid beelden van Act of Faith kan tot gevolg hebben dat bij de bezoeker het idee blijft hangen dat elke vorm van geloof ook daadwerkelijk eindigt in verbrande lichamen en afgehakte ledematen." En hierop aansluitend, hadden ze de omgeving van een kerk niet beter kunnen invullen bij zo'n editie?











- het uitgewerkte verslag -

Mijn lijst met blogs

Blogarchief